سنجش و اندازه گیری

پایایی Reliability

index

پایایی یک ابزار اندازه‌گیری، عبارت است از درجه ثبات، همسانی و قابلیت پیش‌بینی آن در اندازه ­گیری هر آنچه اندازه می­ گیرد. این کیفیت، در هر نوع اندازه‌گیری، یک امر اساسی است. به طور کلی پایایی یک ابزار اندازه گیری به دقت نتایج حاصل از آن اشاره می کند. برای برآورد پایایی از روش های مختلفی استفاده می شود.

 برآورد پایایی

پایایی مجدد یا بازآزمایی: ساده ترین روش تعیین پایایی یک آزمون است. در این روش تمام محاسبات و اندازه­ گیری­ ها را در مورد افراد گروه نمونه در یک زمان و اجرای مجدد آن در مورد همان گروه در زمانی دیگر انجام می­ دهیم و نباید اختلافی بین نتایج به دست آمده وجود داشته باشد.

 اجرای فرم­ های همتا: در این طریق، به جای اینکه تنها به یک روش توسل جوییم، از راه‌های مختلف اندازه­ گیری را انجام می ­دهیم و به کمک نتایج به‌دست آمده، اختلافات و اشتباهات را تصحیح می­ کنیم. غالبا برای انجام این منظور از طبقه‌بندی­ های مختلف استفاده می­ شود.

 پایایی آزمون­ های موازی: در این روش‌ها، دو نوع آزمون که تقریبا معادل هستند، ساخته می­ شود و پاسخ‌های دو آزمون مشابه، باید همبستگی زیاد داشته باشد.دو فرم یک آزمون در صورتی هم ارز هستند که میانگین و واریانس آن ها برابر باشند.

دو نیمه کردن آزمون: در این روش، یک آزمون واحد بعد از اجرا به دو قسمت مساوی تقسیم شده سپس با توجه به فرمول‌های آماری محاسبه می­ گردد که ضریب همبستگی دو آزمون باید بالا باشد.

برای اینکه یک آزمون روا باشد باید پایا باشد. یعنی پایایی شرط روایی است اما روایی برای پایایی ضروری نیست.

اعتبار یا روایی Validity

300px-Archery_target

اعتبار (روایی) به ارتباط منطقی، بین پرسش­ های آزمون و مطلب مورد سنجش اشاره دارد. وقتی گفته می­ شود آزمون، روایی دارد به این معنا است که پرسش‌های آزمون به‌طور دقیق آنچه را که مورد نظر می­ باشد، می­ سنجد. لذا آزمونی دارای روایی است که برای اندازه گیری آنچه مورد نظر است ٬ کافی و مناسب باشد. به عبارت دیگر مرتبط بودن آزمون با ویژگی مورد اندازه گیری را روایی یا اعتبار می گویند.

 انواع روایی

روایی محتوایی: روایی محتوایی به این مطلب اشاره می کند که نمونه سوال های استفاده شده در یک آزمون تا چه حد معرف کل سوال های ممکن است که می توان از محتوا یا موضوع مورد نظر تهیه کرد. آزمون، وقتی روایی محتوایی دارد که هدف‌های آن با محتوای آزمودنی ارتباط داشته باشد. برای مثال، اگر یک مربی بخواهد میزان استقامت عضلانی ورزشکاران را اندازه گیری کند، آزمون وی باید صرفا استقامت عضلانی را اندازه گیری کند نه عوامل دیگر را. هیچ گونه روش آماری برای تعیین روایی محتوایی وجود ندارد و قضاوت های مربوط به این نوع روایی نه قطعی هستند و نه نهایی.

 روایی صوری: روایی صوری این مطلب را مد نظر دارد که سؤال­ های آزمون تا چه حد در ظاهر شبیه به موضوعی هستند که برای اندازه­ گیری آن تهیه شده ­اند. در واقع روایی صوری یکی از مشتقات روایی محتوایی است. از آنجا که روایی صوری نوع خاصی از روایی محتوایی است لذا همانند روایی محتوایی برای تعیین آن باید از نظر متخصصان استفاده کرد.

 روایی ملاکی: روایی ملاکی به صورت همبستگی نمره ­های آزمون با یک ملاک خارجی که با متغیر مورد سنجش مربوط است، تعریف می­ شود. روایی وابسته به ملاک را به روایی همزمان و روایی پیش‌بین تقسیم می­ کنند. اگر اندازه متغیر ملاک همزمان با اجرای آزمون به دست آید، همبستگی آزمون با متغیر ملاک را روایی همزمان می ­نامند. مانند، همبستگی بین نمره­ های هوش و پیشرفت تحصیلی گروهی از دانش‌آموزان در یک زمان معین. در روایی پیش‌بین، اندازه متغیر ملاک مدتی پس از اجرای آزمون به دست می­ آید. به عنوان مثال همبستگی بین نمره‌های یک تست هوش با نمره­ های پیشرفت تحصیلی آزمودنی­ ها در یک یا چند سال آینده، روایی پیش‌بین آزمون هوش نامیده می­ شود.

روایی سازه: روایی سازه بر این مطلب تأکید می­ کند که آزمون تا چه اندازه سازه نظری یا صفت مورد نظر را اندازه می­ گیرد. این سنجش مستلزم سه اقدام اساسی است: در ابتدا سازنده آزمون باید صفت مورد نظر را به دقت تحلیل کند. در مرحله بعد، چگونگی ارتباط صفت با متغیرهای دیگر را مورد توجه قرار دهد و بعد از طریق آزمایش معلوم کند که آیا این روابط فرضی واقعا وجود دارند یا نه.

ارزشیابی

download (1)

ارزیابی یا ارزشیابی فرایندی نظام مند است که برای جمع آوری، تحلیل و تفسیر اطلاعات از آن بهره گرفته می شود. به عبارت دیگر، ارزشیابی معنی و مفهوم بخشیدن به اطلاعاتی است که از طریق اندازه گیری به دست آمده است.

انواع ارزشیابی

۱٫ از نظر زمان انجام ارزشیابی

الف) ارزشیابی ورودی

در شروع هر دوره آموزشی برای آگاهی از میزان توانایی و سطح آمادگی فراگیران انجام می شود و پایه ای برای طبقه بندی افراد در گروه های متجانس را فراهم می کند.

ب) ارزشیابی مرحله ای با تکوینی

این ارزشیابی به تعیین میزان یادگیری اهداف آموزشی در مراحل مختلف آموزش پرداخته و تصمیم گیری برای ادامه روند آموزش را میسر می سازد.

ج) ارزشیابی پایانی یا نهایی

این نوع ارزشیابی در پایان کار انجام گرفته و اطلاعات لازم برای اصلاح و تکمیل برنامه های دور بعد را در اختیار قرار می دهد.

۲٫ از نظر مقایسه

الف) ارزیابی نسبی

ب) ارزشیابی نورمی یا هنجاری

ج) ارزشیابی معیاری یا ملاکی

اندازه گیری

download (1)

در اندازه گیری، ویژگی ها ی اشیاء و افراد تعیین و مقدار آنها به صورت عدد و رقم گزارش می شود. از این رو می توان گفت فرایندی است که تعیین می کند یک شخص یا یک شیء دارای چه مقدار از یک ویژگی است. به طور کلی دادن نمره به افراد، اشیاء و رویدادهای خاص را اندازه گیری می گویند. در فرایند اندازه گیری معمول ترین ابزار اندازه گیری ویژگی ها، آزمون است و به کار بردن آن آزمودن نام دارد.

مراحل اندازه گیری

  1. تعریف صفت یا ویژگی مورد اندازه گیری
  2. تهیه وسیله یا ابزار مناسب اندازه گیری
  3. کمی سازی خصیصه ها یا تبدیل کیفیت به کمیت

مشکلات هریک از مراحل سه گانه اندازه گیری

  1. مشکلات موجود در اندازه گیری مفاهیم غیر قابل لمس و انتزاعی از قبیل شرایط روانی
  2. عدم تفاهم در شناسایی و تعریف برخی مفاهیم مورد اندازه گیری
  3. تبدیل نتایج تجربی به صورت واحدهای مدرج یا مقدار

مقیاس های اندازه گیری

الف) مقیاس های کیفی

  1. اسمی، نامی یا عددی (طبقه بندی بازیکنان بر اساس شماره لباس)
  2. رتبه ای، مرتبه ای یا ترتیبی ( نفرات اول تا سوم یک مسابقه ورزشی)

ب) مقیاس های کمی

  1. مقیاس فاصله ای
  2. مقیاس نسبی

مقدمه

download (1)

 روش های‌ سنجش  و اندازه گیری ‌، پایه‌ و اساس‌ مطالعات‌ علمی‌ است‌ و وسایل‌ مورد نیاز را برای‌ آزمون‌ فرضیه‌های‌ علمی‌ فراهم‌ می‌سازد و از طرفی بستری فراهم می سازد تا عملکرد ورزشکار با آزمون های مختلف میدانی و آزمایشگاهی مورد ارزیابی قرار گیرد . هدف‌ کلی‌ از سنجش‌ و اندازه‌گیری‌ در تربیت‌ بدنی‌ شناخت‌ مربی‌ از توانایی های فنی و بدنی ورزشکاران‌ در مراحل‌ مختلف‌ آموزش‌ و تمرین و قضاوت‌ عادلانه‌ در مورد آن ها می‌باشد. که به دنبال آن نقاط ضعف تقویت و دستیابی به نتایج مورد انتظار در دسترس خواهد بود.